Vlinders tellen op het boerenland
Met z’n drieën komen ze aanfietsen: vlindertellers Ida van den Enk, Diny Heidenrijk en Bennie Masman. Ze halen fotocamera’s uit hun fietstassen, deels voorzien van indrukwekkende lenzen. Ida pakt een formulier en pen erbij. Dan zijn ze klaar om hun eerste weitje te tellen op een zonnige woensdagmiddag eind april, even buiten Heino.
Vlinders tellen doen ze al jaren, elke woensdag die warmer is dan 15 graden. “Ik was net met pensioen toen corona uitbrak,” vertelt Ida, “en ik wilde graag iets in de natuur doen. Ik heb online mijn kennis van vlinders verhoogd. We fotograferen ook alle drie; Diny en ik kennen elkaar van de fotoclub.”
Salland loont
Het tellen van vlinders begon met het project Land van Waarde, dat boeren beloonde die stappen zetten op het gebied van biodiversiteit, klimaat, waterkwaliteit en ammoniak. Land van Waarde ging over in het project Salland Loont. Dat heeft als doel een nieuwe vorm van landbouw te zoeken, waarbij natuur, landschap en biodiversiteit echt onderdeel kunnen worden van de bedrijfsvoering van melkveebedrijven.
Er doen dertig boeren in Salland-Noord mee, grofweg in de driehoek tussen Wijhe, Raalte en Heino. Op vijf tot tien procent van hun landerijen nemen ze maatregelen voor meer biodiversiteit. Ze leggen bijvoorbeeld poelen aan, planten bomenrijen en zaaien bloemenstroken en kruidenrijke percelen of randen. Om te kijken wat het effect van deze maatregelen is, monitoren vrijwilligers op deze percelen de boerenlandvogels, dagvlinders en nectarplanten.
“Wij monitoren de vlinders bij drie boeren op in totaal zeven weitjes”, vertelt Ida. “Bij één boer hadden we een landje dat dichtbij de boerderij zelf lag. Daar vonden we nauwelijks vlinders. In overleg met de boer konden we dat inruilen voor een andere wei.”
Langzaam door de wei
Ida, Diny en Bennie monitoren de dagvlinders volgens de methode ‘meetnet dagvlinders’ van de Vlinderstichting. Daardoor zijn de resultaten niet alleen bruikbaar voor het project Salland Loont, maar ook voor de landelijke trends die de Vlinderstichting bijhoudt.
Hoe werkt die monitoring nu? Ida heeft voor elk weitje een formulier met een schetsmatige plattegrond. Daar staan secties op aangegeven. Het aantal secties is afhankelijk van de grootte van het perceel dat wordt geteld. “We lopen langzaam door de wei”, zegt Bennie. “En we tellen wat we zien in stroken van vijf meter breed.” Ziet iemand een vlinder, dan roept hij of zij hardop de soortnaam: “Twee kleine vuurvlinders.” “Witje.” “Twee landkaartjes, boomblauwtje!”
De foto's hieronder zijn gemaakt door Bennie, Diny en Ida. De tekst loopt verder onder de foto's.
-
Luzernevlinder -
Landkaartje -
Kleine vuurvlinder -
Koevinkje -
Oranjetipje -
Citroenvlinder -
Dagpauwoog -
Gehakkelde aurelia -
Bont zandoogje -
Geaderd witje -
Bruin blauwtje -
Boomblauwtje
Als een strook geteld is, beginnen ze aan de volgende. Terwijl Ida zelf ook meespeurt en roept, noteert ze de vlindernamen op het formulier in de kolom van de juiste sectie. Ook turft ze hoe vaak ze de naam hoort. Soms is er een korte discussie over de soort.
Hoe weet je nu dat je een vlinder niet dubbel telt? “Je volgt hem en kijkt waar hij heen vliegt. ” En hoe herken je hem? “Aan de manier waarop hij vliegt, de grootte en kleur. Het is ook een kwestie van ervaring”, zegt Bennie.
Orgie van geaderde witjes
Het weitje is een wat onbestemd stukje land tussen een rij bomen, een weggetje en een sloot, met een poeltje middenin. Maar hoe langer je kijkt, hoe meer leven er blijkt te zitten. “Het is een mooi weitje”, zegt Diny, die ook veel van planten en andere insecten dan vlinders weet. “Het is nu nog vroeg in het seizoen, maar later bloeien er orchideeën, zonnedauw en koekoeksbloemen.” We zien een bruine wants, er vliegt een libelle langs en er zit een groen kikkertje goed verstopt in het gras. De bramen, brandnetels en distels waar veel vlinders op afkomen, moeten nog opkomen.
Na zo’n twintig minuten tellen zijn we terug bij de fietsen en maakt Ida de balans op. “Zeven soorten, dat is veel voor het begin van het seizoen.” Merken de tellers veel van de achteruitgang van de vlinderstand? “Nee, niet in onze gebieden. Maar een wei kan nog zoveel vlinders hebben, als de boer maait is alles weg.”
Wat is hun mooiste vondst ooit? Diny: “Vorig jaar zagen we voor het eerst een oranje luzernevlinder. En we kwamen twee jaar geleden een orgie van geaderde witjes tegen. Ja, écht een orgie, en het waren er honderden. De Vlinderstichting vroeg of we niet een nul teveel hadden genoteerd. Maar we hadden foto’s en filmpjes als bewijs!”
Dan stappen de drie tellers weer op en fietsen voorbij een bord met ‘verboden toegang’ naar hun volgende wei.
Enthousiast geworden?
Natuur & Milieu Overijssel zoekt regelmatig nieuwe vrijwilligers voor het project Salland Loont. Kijk hier voor meer informatie.
